ไบโอดีเซลในไทย: เกาะเต่า

ในช่วงกลางปี 2006 ผู้บริหารจากซียูไบโอดีเซล (CU Biodiesel) กลุ่มหนึ่งได้เดินทางมาภาคใต้ของประเทศไทยเพื่อทำงานร่วมกับคนในท้องถิ่นและกลุ่มธุรกิจต่างชาติในการส่งเสริมการใช้ไบโอดีเซล โปรเจคไบโอดีเซลนี้เป็นหนึ่งในโปรเจคต่อเนื่องอันมุ่งหวังที่จะสนับสนุนแนวทางการปฏิบัติเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนบนเกาะที่มีระบบนิเวศน์เปราะบางและโดดเดี่ยว สมาชิกของซียูไบโอดีเซลได้ทำงานร่วมกับคนพื้นเมือง ชาวต่างชาติที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ องค์กรไม่แสวงหาผลกำไร และมหาวิทยาลัยนานาชาติเพื่อนำจิตสำนึกในเรื่องของสิ่งแวดล้อมและการอนุรักษ์มาสู่พื้นที่ที่มีการพัฒนาอย่างรวดเร็วแต่ด้อยการวางแผน วัตถุประสงค์ของโปรเจคนี้ คือ

• ลดผลกระทบจากมนุษย์ที่มีต่อระบบนิเวศน์ใต้น้ำและพื้นดินผ่านกระบวนการรีไซเคิลและการใช้พลังงานทดแทน

• ให้ความรู้และส่งเสริมให้สาธารณะชนมีจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อมและการพัฒนาอย่างยั่งยืน

• ลดการพึ่งพาแหล่งน้ำมันจากต่างชาติที่มีความผกผันสูง ในขณะเดียวกันก็สนับสนุนและเพิ่มความแข็งแกร่งให้กับเศรษฐกิจท้องถิ่น

ที่มาของโครงการ

เกาะเต่าเป็นเกาะขนาดเล็กในอ่าวไทย ความสวยงามของชายหาด ป่าทึบ ทิวทัศน์ภูเขารอบด้าน กิจกรรมที่หลากหลาย และแนวปะการังอันงดงามดึงดูดนักท่องเที่ยวได้นับพันในแต่ละปี (แผนที่เกาะเต่า) สิ่งเหล่านี้ทำให้เกาะเต่าเป็นสถานที่ที่ต้องหยุดชมหากเดินทางสู่ภาคใต้ของไทย การท่องเที่ยวเป็นแหล่งรายได้หลักของเกาะขนาด 21 ตารางกิโลเมตรนี้ และความอยู่รอดของธุรกิจส่วนใหญ่บนเกาะเต่าขึ้นอยู่กับนักท่องเที่ยวต่างชาติที่เข้ามาอย่างสม่ำเสมอ ผู้คนที่เดินทางเข้ามายังเกาะเต่ามักจะประหลาดใจที่ได้เห็นธุรกิจและอุตสาหกรรมสมัยใหม่อยู่เคียงข้างธรรมชาติอันบริสุทธิ์งดงาม

นักดำน้ำและนักเดินทางแบ็คแพ็คเริ่มเข้ามายังเกาะเต่าเมื่อหลังปี 1980 เป็นต้นมา ส่วนการพัฒนาหลัก ๆ บนเกาะเต่าได้เริ่มขึ้นเพียงแค่สิบที่ปีที่ผ่านมาเท่านั้น การพัฒนาเหล่านี้เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วอีกทั้งการวางแผนและการดูแลก็มีอยู่อย่างจำกัด สามารถพบเห็นสิ่งก่อสร้างใหม่ ๆ ได้ทั่วไป ในระยะเวลาสั้น ๆ เราก็สามารถเห็นทิวทัศน์บริสุทธิ์สวยงามกลายเป็นบริเวณร้านค้าและร้านอาหารได้ เศรษฐกิจเฟื่องฟูบนเกาะเต่าในปัจจุบันแลกมาด้วยการทำลายสิ่งแวดล้อมและสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในท้องถิ่น เนื่องจากเศรษฐกิจของเกาะเต่าสร้างขึ้นมาจากความงามของทิวทัศน์และแนวปะการัง การทำลายธรรมชาติย่อมหมายถึงความเสียหายทางเศรษฐกิจบนเกาะ คนในท้องถิ่นและผู้ที่เข้ามาอยู่อาศัยบนเกาะเป็นระยะเวลานานได้เริ่มสังเกตเห็นความเสื่อมโทรมในระบบนิเวศน์ภาคพื้นดิน แนวปะการัง และปริมาณสัตว์ ด้วยเหตุนี้ องค์กรอิสระมูลนิธิซีแพด (CPAD Foundation) จึงได้เข้ามาทำการสำรวจเกาะและส่งเสริมกิจกรรมที่จะหยุดยั้งการทำลายทรัพยากรสิ่งแวดล้อมอันจะนำไปสู่ความพินาศทางเศรษฐกิจ สมาชิกจากซียูไบโอดีเซลได้ร่วมงานกับซีแพดเพื่อสนับสนุนความยั่งยืนในหลาย ๆ ด้านและหยุดการทำลายล้างนี้ก่อนที่จะสายเกินไป

สมาชิกของซียูไบโอดีเซลรู้สึกว่าเกาะเต่าเป็นสถานที่ที่เหมาะต่อการใช้น้ำมันไบโอดีเซลด้วยเหตุผลหลายประการ ประการแรก พลังงานทั้งหมดที่ใช้บนเกาะเต่าเป็นพลังงานจากเชื้อเพลิงดีเซล บนเกาะมีโรงงานผลิตไฟฟ้าเพียงแห่งเดียวซึ่งดำเนินการโดยหน่วยงานของรัฐบาลในท้องถิ่น การผลิตไฟฟ้ารูปแบบนี้มีราคาแพงและขาดเสถียรภาพ ผู้คนและธุรกิจจำนวนมากบนเกาะไม่สามารถเข้าถึงแหล่งพลังงานนี้ได้จึงจำเป็นต้องผลิตไฟฟ้าใช้เองจากเครื่องปั่นไฟฟ้าระบบดีเซล ประการที่สอง น้ำจืดส่วนใหญ่ที่ใช้บนเกาะถูกสูบขึ้นมาจากแหล่งน้ำบาดาลใต้ดินโดยใช้ปั๊มน้ำระบบดีเซล ปั๊มน้ำแบบนี้สามารถพบเห็นได้ทั่วไปบนเกาะซึ่งมักจะมีสภาพชำรุด ขาดการดูแลรักษา น้ำมันและเชื้อเพลิงรั่วลงสู่ระบบนิเวศน์รอบด้าน อุตสาหกรรมที่นำรายได้หลักมาสู่เกาะเต่าคือเรือหางยาว เรือหางยาวถูกใช้เป็นเรือนำชมปะการัง นำเที่ยวรอบเกาะ โดยสารไปยังจุดต่าง ๆ และเป็นยานพาหนะถ่ายผู้โดยสารไปสู่เรือขนาดใหญ่ เรือหางยาวส่วนใหญ่ใช้น้ำมันดีเซลซึ่งอยู่ในตลาดที่เปราะบางเนื่องจากได้รับผลกระทบจากราคาเชื้อเพลิงเป็นอย่างมาก ร้านดำน้ำเป็นธุรกิจที่มีขนาดใหญ่และโดดเด่นที่สุดบนเกาะเต่า ร้านดำน้ำขนาดกลางถึงขนาดใหญ่บนเกาะเต่าใช้น้ำมันดีเซลถึง 8,000 ลิตร (2,113 แกลลอน) ต่อเดือนสำหรับเรือ เครื่องปั่นไฟ และคอมเพรสเซอร์ เชื้อเพลิงดีเซลทั้งหมดที่ใช้บนเกาะเต่าต้องถูกส่งข้ามอ่าวไทยมาทางเรือซึ่งเป็นอีกหนึ่งการใช้พลังงานที่ด้อยประสิทธิภาพ นอกเหนือจากปัจจัยเหล่านี้แล้ว ยังมีปัญหาในเรื่องของปริมาณเชื้อเพลิงดีเซลที่ใช้ในแต่ละปี ปัญหาสิ่งแวดล้อมจำนวนมากที่เป็นผลมาจากการเผาไหม้และการเก็บรักษาเชื้อเพลิงดีเซลที่ไม่เหมาะสม นอกเหนือไปจากสภาพแวดล้อมที่โดนทำลายโดยเชื้อเพลิงดีเซล การรักษาระบบเศรษฐกิจอันเปราะบางของเกาะเต่าให้สมดุลกับราคาเชื้อเพลิงที่แสนแพง่และไม่แน่นอนก็เป็นอีกปัจจัยที่ต้องคำนึงถึง

วิธีการ

ซียูไบโอดีเซลและมูลนิธิซีแพดเล็งเห็นว่าการรีไซเคิลน้ำมันพืชเหลือใช้และการผลิตไบโอดีเซลจะเป็นก้าวสำคัญในการลดความเสื่อมโทรมทางธรรมชาติบนเกาะเต่า สมาชิกของซียูไบโอดีเซลและซีแพดร่วมกันจัดเก็บน้ำมันพืชเหลือใช้จากร้านอาหารและรีสอร์ทในท้องถิ่นเพื่อป้องกันไม่ให้น้ำมันถูกทิ้งลงทางน้ำและทำลายแนวปะการัง นับเป็นขั้นตอนแรกที่สำคัญมากในการกันน้ำมันออกจากระบบนิเวศน์และเตรียมพร้อมสู่การผลิตน้ำมันไบโอดีเซล ขณะนี้ถังเก็บน้ำมันถูกวางประจำไว้ตามร้านอาหารและรีสอร์ทใหญ่ ๆ ในแต่ละสัปดาห์มีผู้เข้าร่วมโครงการมากขึ้นเรื่อย ๆ (คลิกที่นี่เพื่อเข้าชมรายชื่อผู้ร่วมโครงการ). ขั้นตอนถัดไปคือการแสดงประสิทธิภาพภาพของไบโอดีเซลและให้ความรู้แก่สารณะชนในเรื่องของการใช้งานและประโยชน์ที่จะได้รับ เหล่าสมาชิกได้ผลิตไบโอดีเซลจำนวนหนึ่งจากวัตถุดิบที่แตกต่างกันเพื่อกระตุ้นความสนใจและแสดงถึงการใช้งาน ในขณะเดียวกันก็ได้สร้างเครือข่ายผู้สนใจจะใช้งานไบโอดีเซลด้วย ไบโอดีเซลถูกนำไปใช้ครั้งแรกกับเครื่องปั๊มน้ำของคนขับเรือหางยาวซึ่งได้รับผลตอบรับที่ดีมาก ต่อมากลุ่มสมาชิกได้ผลิตน้ำมันอีกห้าลิตรโดยการผลิตแต่ละครั้งสามารถทำได้เพียงหนึ่งลิตรเนื่องจากยังขาดเครื่องเร่งปฏิกิริยาและงบประมาณสนับสนุน ไบโอดีเซลจำนวนนี้ถูกนำไปใช้กับเรือหางยาวเพื่อแสดงถึงประสิทธิภาพการทำงานที่สามารถทดแทนน้ำมันเชื้อเพลิงได้ การทดลองได้รับผลตอบรับที่น่าพึงพอใจอีกครั้ง จุดมุ่งหมายของการแสดงประสิทธิภาพการทำงานนี้ก็เพื่อกระตุ้นความสนใจให้เกิดการสนับสนุนทางการเงินเพื่อสร้างเครื่องผลิตไบโอดีเซล เจ้าของเรือหางยาวที่ได้ทดลองใช้ไบโอดีเซลประทับใจกับประสิทธิภาพการทำงานมากแต่ก็มีจุดมุ่งหมายในการใช้งานที่แตกต่างกับมูลนิธิซีแพดและสมาชิกซียูไบโอดีเซล อย่างไรก็ตามการทดสอบนับว่าประสบความสำเร็จเพราะสามารถพิสูจน์ให้ผู้คนทั่วไปได้เห็นว่าไบโอดีเซลนั้นปลอดภัยต่อการใช้งาน และที่สำคัญกว่านั้นคือเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้งานเชื้อเพลิงปิโตรเลียม

นอกเหนือไปจากนี้สมาชิกไบโอดีเซลยังได้ร่วมงานกับกลุ่มนักเรียนจากวิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยมหิดลในการทำโปรเจคต่าง ๆ เกี่ยวกับระบบนิเวศน์ ซึ่งมีตั้งแต่การกำจัดขยะ ทำความสะอาดถนน ไปจนถึงโครงการการศึกษาในโรงเรียนท้องถิ่น สมาชิกยังได้จัดสาธิตการทำไบโอดีเซลให้นักศึกษาเข้าชมซึ่งก่อให้เกิดความสนใจในไบโอดีเซลและการรีไซเคิลน้ำมัน หลังจากนั้นก็ยังมีนักศึกษาจากวิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยมหิดลอีกกลุ่มหนึ่งเดินทางมายังเกาะเต่าและเข้าร่วมการสาธิตไบโอดีเซล การสาธิตนี้ยังได้ถูกจัดขึ้นให้กับร้านดำน้ำในท้องถิ่นที่นอกจากจะสนใจในไบโอดีเซลแล้ว ยังสนใจเตาอบสุริยะ การรีไซเคิล และแนวทางการปฏิบัติเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนอื่น ๆ จากการตอบรับและผลลัพธ์เชิงบวกเราหวังว่าจะดำเนินงานสาธิตต่อไปเรื่อย ๆ ตราบเท่าที่ยังมีสมาชิกอยู่บนเกาะเต่า การสาธิตเหล่านี้ทำให้เราได้มีโอกาสร่วมงานกับร้านดำน้ำสองร้าน ได้แก่ นิวเฮฟเว่น (New Heaven) และแบล็คทิป (BlackTip) ในการสร้างเครื่องผลิตไบโอดีเซล ร้านดำน้ำดังกล่าวได้ออกทุนสร้างเครื่องผลิตและจะเป็นผู้รับผิดชอบในการใช้งานและดูแลรักษา เครื่องผลิตไบโอดีเซลนี้จะใช้ประโยชน์จากน้ำมันพืชเหลือใช้ซึ่งเก็บมาจากเกาะเต่าในขณะเดียวกับก็ทดแทนการใช้เชื้อเพลิงธรรมชาติและส่งเสริมการใช้น้ำมันไบโอดีเซล ขณะนี้อุปกรณ์ดังกล่าวกำลังอยู่ในระหว่างการก่อสร้างและการสาธิตจะดำเนินต่อไปในอีกสองเดือนข้างหน้า อย่าลืมกลับเข้ามาดูข่าวคราวความก้าวหน้าของโปรเจคที่น่าสนใจนี้นะคะ

ความก้าวหน้าล่าสุด

• เริ่มการสร้างเครื่องเร่งปฏิกิริยาตัวแรกที่ร้านอาหารนิวเฮฟเว่นโดยใช้ประโยชน์จากน้ำมันพืชเหลือใช้ซึ่งเก็บรวบรวมได้บนเกาะ เครื่องเร่งปฏิกิริยานี้จะนำไปใช้ผลิตพลังงานทดแทนสำหรับร้านอาหาร ร้านดำน้ำ และบริการแท็กซี่ของร้านนิวเฮฟเว่น ด้วยความร่วมมือจากมูลนิธิซีแพดทั้งหมดนี้จะกลายเป็นโปรเจคนำร่องสำคัญในการสร้างเครื่องเร่งปฏิกิริยาขนาดใหญ่สำหรับชุมชนบนเกาะต่อไปในอนาคต

• เริ่มโปรแกรมเก็บน้ำมันร่วมกับมูลนิธิซีแพด ร้านอาหาร และรีสอร์ทในท้องถิ่นเพื่อกันน้ำมันออกจากระบบนิเวศน์ภาคพื้นดินและท้องทะเล ทั้งยังเป็นการเตรียมพร้อมไปสู่การใช้ไบโอดีเซลอีกด้วย

• จัดสัมมนากับกลุ่มครูฝึกสอนดำน้ำที่ร้านดำน้ำเอเชียไดเวอร์ (Asia Divers) ในเดือนกันยายนและตุลาคมที่ผ่านมา เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับประโยชน์ของไบโอดีเซลและกระตุ้นความสนใจในเรื่องของการผลิต

• จัดสาธิตการผลิตไบโอดีเซลที่ร้านดำน้ำเอเชียไดเวอร์สำหรับครูสอนดำน้ำที่จะไปเปิดกิจการร้านดำน้ำที่ประเทศฟิลิปปินส์และอินโดนีเซีย ครูสอนดำน้ำเหล่านี้กำลังริเริ่มการทำงานเกี่ยวกับไบโอดีเซลในสถานที่ใหม่โดยมีซียูไบโอดีเซลเป็นที่ปรึกษาและผู้ออกแบบเครื่องผลิต

• จัดสาธิตการผลิตไบโอดีเซลที่ร้านดำน้ำตาโต๊ะลากูน (Ta Toh Lagoon Dive Shop)

• • จัดสาธิตเรื่องการผลิตไบโอดีเซลและพลังงานทดแทนให้กับร้านดำน้ำบุดดาวิวไดว์รีสอร์ท (Buddha View Dive Resort) และกลุ่มนักศึกษาจากวิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมทำโปรเจคเกี่ยวกับสภาพแวดล้อมกับนักศึกษากลุ่มนี้บนเกาะเต่า

• ให้ความรู้และเข้าร่วมงานทำความสะอาดใต้ทะเลกับร้านแบล็คทิปวอเตอร์สปอร์ต (Black Tip Water Sports) เพื่อฉลองเนื่องในโอกาสครบรอบ 6 ปี

• จัดสาธิตการผลิตไบโอดีเซลให้กับร้านแบล็คทิปวอเตอร์สปอร์ต ขณะนี้อยู่ในขั้นตอนของการออกแบบและคัดเลือกอุปกรณ์ที่จะนำมาสร้างเครื่องเร่งปฏิกิริยา

• จัดสาธิตเรื่องการผลิตไบโอดีเซลและพลังงานทดแทนให้กับกลุ่มนักเรียนจากวิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยมหิดล และร่วมทำโปรเจคเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมและการสร้างจิตสำนึกบนเกาะเต่า

• เข้าร่วมกิจกรรมทำความสะอาดและเสริมสร้างภูมิทัศน์ในเขตโฉลกบ้านเก่า

• แจกจ่ายข้อมูลทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษให้กับร้านอาหารในชุมชนเพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับข้อดีของการใช้และการผลิตไบโอดีเซล

• แสดงประสิทธิภาพของไบโอดีเซลโดยการทดสอบกับเครื่องปั๊มน้ำระบบดีเซลและเรือหางยาวซึ่งทั้งสองอย่างมีผลลัพธ์ในแง่บวก ทดลองใช้ไบโอดีเซลกับตะเกียงตั้งโต๊ะ เตาทำอาหาร และลูกตุ้มสำหรับการควงไฟ

• กระจายข้อมูลและจุดประกายความสนใจเกี่ยวกับไบโอดีเซลด้วยการพูดคุยและสร้างความสัมพันธ์กับคนในชุมชน

• เข้าร่วมกิจกรรมทำความสะอาดและเสริมสร้างภูมิทัศน์ในเขตโฉลกบ้านเก่า

The first reactor on Koh Tao at New Heaven Resturant is up and running! Pictures coming soon.

ปริมาณการรีไซเคิลน้ำมันพืชเหลือใช้จนถึงปัจจุบัน

500.25 ลิตร